აპოლიპოპროტეინ E | ლაბორატორიული კვლევა

ზოგადი ინფორმაცია

აპოლიპოპროტეინი E სისხლში არსებული ლიპოპროტეინების (მაგ: ძალიან დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინებზე (VLDL), ქილომიკრონებზე, მაღალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინებზე (HDL) და სხვა) ზედაპირზეა განლაგებული. შესაბამისად აპოლიპოპროტეინი E გავლენას ახდენს შრატის ლიპიდების მაჩვენებლებზე.

აპოლიპოპროტეინი E ძირითადი ნაწილი ღვიძლში სინთეზირდება, თუმცა მცირე ნაწილი წარმოიქმნება ფილთვებში, ელენთაში,კუნთებსა და თავის ტვინში.

ნერვულ სისტემაში აპილიპოპროტეინი E მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ლიპიდების განაწილებაში, ნერვული ბოჭკოების ზრდის და განახლების პროცესში.

აპოლიპოპროტეინი E-ს ბიოლოგიურ აქტივობაზე გავლენას ახდენს მათი სტრუქტურის და რაოდენობის ცვლილება. სტრუქტურული ცვლილება ძირითადად განპირობებულია მე-19 ქრომოსომის გრძელ მხარზე განლაგებული ApoE გენით. გენს სამი ალელი (ასლი) გააჩნია, რომლებიც აპოლიპოპროტეინი E-ს სამ იზოფორმას წარმოქმნის, რომლებიც  დისლიპიდემიების სხვადასხვა ფორმებს იწვევს.

აპოლიპოპროტეინი E-ს გენეტიკური ხასიათის დარღვევები მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ლიპიდების მეტაბოლიზმზე და ასევე მნიშვნელოვნად ზრდის გულ-სისხლძარღვოვანი დაავადებების და დემენციის განვითარების რისკს.

თუმცა, გარდა გენეტიკური პოლიმორფიზმისა, შრატის აპოლიპოპროტეინი E-ს კონცენტრაცია დაკავშირებულია ქოლესტერინის დონესთან.

გარდა ამისა, დადასტურებულია რომ აპოლიპოპროტეინი E მონაწილეობს იმუნური ანტებითი პროცესების განვითარებაში – ლიპიდური ანტიგენების იმუნურ სისტემასტან წარდგენის გზით. ორივე ფაქტორი – ლიპიდები და ანტებითი პროცესი აქტიურადაა ჩართული ათეროსკლეროზის პათოგენეზში.

პროსპექტული კვლევებით დადგენილია, რომ ხანდაზმულ ადამიანებში, რომლებსაც აღენიშნებათ აპოლიპოპროტეინი E-ს მაჩვენებლის მომატება პლაზმაში, უფრო მაღალია გულ-სისხლძარღვოვანი დაავადებების და სიკვდილიანობის რისკი, მიუხედავად სხვა რისკ-ფაქტორების არსებობის ან არარსებობისა (თამბაქოს მოხმარება, შაქრიანი დიაბეტი, ჰიპერტენზია და სხვა). აპოლიპოპროტეინი E-ს მომატებული კონცენტრაცია ასევე იწვევს C რეაქტიული ცილის მომატებას.

როდის ტარდება კვლევა?

კარდიოვასკულური რისკის შეფასება ლიპიდების მეტაბოლიზმის და ანთების სხვა მარკერებთან ერთად

პაციენტის მომზადება: კვლევა ტარდება უზმოდ. ნიმუშის აღება უნდა მოხდეს ბოლო კვებიდან 12-14 საათში

საკვლევი მასალა: ვენური სისხლი

აპოლიპოპროტეინ E-ს კონცენტრაციის მომატება შესაძლებელია: ორსულობისას, სანაღვლე გზების დახშობის, ჰიპერლიპოპროტეინემიის, გაფანტული სკლეროზის რემისიის, დექსამეტაზონის მიღების დროს.

აპოლიპოპროტეინ E-ს კონცენტრაციის დაქვეითება ვლინდება: ApoE გენეტიკური დეფიციტისას, ანთების საწინააღმდეგო არასტეროიდების მიღებისას.