ლეპტინი | ლაბორატორიული კვლევა

საცნობარო მნიშვნელობები

ლეპტინი მონაწილეობს სხეულის წონის რეგულირების პროცესებში და იზრდება მასის მომატების დროს. სხეულის წონის 10%-ით შემცირება იწვევს ლეპტინის კონცენტრაციის 53%-ით შემცირებას. ამის საპირისპიროდ, 10%-ით წონის მომატება, სისხლის შრატში ლეპტინის დონეს 300%-ით ზრდის. ასეთ პაციენტებში ლეპტინის გაზრდილი დონე აიხსნება „ლეპტინის მიმართ რეზისტენტობით“, რაც ასოცირდება ჰორმონის სატრანსპორტო ცილების მიერ გადატანის ან ხსნადი ლეპტინის რეცეპტორების ფუნქციის დარღვევასთან.

შედეგად ლეპტინის ჭარბ რაოდენობას მივყავართ ინსულინის სეკრეციის ინჰიბირებამდე, ჩონჩხის კუნთების და ცხიმოვანი ქსოვილის ინსულინის მიმართ რეზისტენტობის განვითარებამდე, ღვიძლის უჯრედებზე ინსულინის მოქმედების შემცირებამდე, რაც იწვევს გლიკემიის ზრდას კიდევ უფრო მეტად.

ლეპტინის დონე უკავშირდება ენდოკრინულ სტატუსს. მისი კონცენტრაცია უფრო მაღალია ქალებში. ეს შეიძლება გამოწვეული იყოს ცხიმოვანი ქსოვილის  განაწილების თავისებურებით, რადგან ქალებს აქვთ კანქვეშა ცხიმის უფრო განვითარებული ფენა, და ეს განაპირობებს  ლეპტინის სინთეზის განსხვავებულ მაჩვენებელს.

ლეპტინის მაღალი დონით აიხსნება, თუ რატომ ვითარდება სისხლძარღვების თრომბოზი ჭარბ წონიან ადამიანებში უფრო ხშირად, ვიდრე ნორმალური წონის მქონე ადამიანებში. ნაჩვენებია, რომ თრომბი ვითარდება ლეპტინსა და თრომბოციტების რეცეპტორებს შორის სპეციალური ურთიერთქმედების შედეგად. ზოგადად, ლეპტინის დონე სისხლში ასოცირდება ინსულინისა და პროინსულინის დონის მაჩვენებლებთან.

ლეპტინის დონე ასახავს არა მხოლოდ დაგროვილი ცხიმის რაოდენობას, არამედ ენერგეტიკული მეტაბოლიზმის ცვლილებებს: შიმშილის დროს იგი მცირდება, საკვების ჭარბი რაოდენობით მიღებისას, კი იზრდება. პრაქტიკულად, ეს არის არსებობის ცვალებად პირობებთან ორგანიზმის ადაპტაციის სიგნალი, რომლის მთავარი ასპექტია მარხვის (შიმშილის) დროს ნახშირწყლებიდან ცხიმოვან მეტაბოლიზმზე გადასვლის შესაძლებლობა.

ჰიპერლეპტინემიასა და ინსულინის რეზისტენტობას შორის მჭიდრო კავშირია. სიმსუქნის განვითარებაზე ლეპტინის მაინჰიბირებელი ეფექტის გათვალისწინებით, ითვლება, რომ ნორმაში ლეპტინის წარმოება იზრდება ინსულინის კონცენტრაციის ზრდის საპასუხოდ, რაც ხელს უშლის ინსულინის შემდგომ წარმოებასა და გამოთავისუფლებას უარყოფითი უკუკავშირის პრინციპით. ლეპტინის დონე მჭიდროდ არის დაკავშირებული არა მხოლოდ სხეულის მასისი ინდექსთან (BMI), არამედ არტერიული წნევის დონესთან, ათეროგენული ლიპოპროტეინების კონცენტრაციასთან და ინსულინრეზისტენტობის ინდექსთან.

შრატში ლეპტინის დონის დაქვეითება შეიძლება გამოწვეული იყოს სტრესით, ინტენსიური ფიზიკური ვარჯიშებით, ხანგრძლივი მჯდომარე ცხოვრების წესით. მეტაბოლიზმი ნელდება, კილოგრამები სწრაფად გროვდება და ამ დროს ქალებში ხშირად აღინიშნება მენსტრუალური ციკლის დარღვევები, რაც საბოლოოდ  უშვილობის  და ოსტეოპოროზის მიზეზიც შეიძლება გახდეს.

იშვიათი ჰომოზიგოტური მუტაციები ლეპტინის (LEP) გენში იწვევს ლეპტინის სრულ დეფიციტს, რაც იწვევს გაძლიერებულ მადას და ადრეულ ასაკში გამოხატულ სიმსუქნეს. ჰეტეროზიგოტური მუტაციების მქონე პაციენტებში აღინიშნება ნაწილობრივი დეფიციტი და მომატებული სხეულის მასა. ასეთ შემთხვევებში ლეპტინის დანიშვნა შეიძლება აღადგინოს მეტაბოლური და ნეიროენდოკრინული დარღვევები.

სიმსუქნის უმეტეს შემთხვევებში ლეპტინის დონე მაღალია, თუმცა ორგანიზმი ხდება ლეპტინის მიმართ რეზისტენტული. ეს მდგომარეობა ხასიათდება დაქვეითებული დანაყრების შეგრძნებით, ზედმეტი საკვების მიღებით, სხეულის მასის მატებით და მეტაბოლური დარღვევებით, როგორიცაა ინსულინის რეზისტენტობა და დისლიპიდემია.

შეუკვეთეთ ყველა  ანალიზი ონლაინ

გაიგე მეტი