გასტროენტერიტიბავშვებში:მიზეზები,სიმპტომები,დიაგნოსტიკადამკურნალობა
რაარისგასტროენტერიტი?
გასტროენტერიტიკუჭისა და ნაწლავების ანთებაა, რომელიც ძირითადად ვლინდება ღებინებით, დიარეით ან ორივე სიმპტომის ერთდროული განვითარებით. დაავადებას ხშირად თან ახლავს მუცლის ტკივილი, სპაზმები, ცხელება და მადის დაქვეითება.
ბავშვებში გასტროენტერიტი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული კუჭ-ნაწლავის დაავადებაა. მიუხედავად იმისა, რომ შემთხვევათა უმეტესობა მსუბუქად მიმდინარეობს, ზოგიერთ შემთხვევაში შესაძლებელია სერიოზული გართულებების განვითარება, განსაკუთრებით ჩვილებსა და მცირე ასაკის ბავშვებში.
გასტროენტერიტის მთავარი საფრთხე არის გაუწყლოება (დეჰიდრატაცია). ღებინებისა და დიარეის დროს ორგანიზმი კარგავს დიდი რაოდენობით სითხესა და ელექტროლიტებს, როგორიცაა ნატრიუმი, კალიუმი და ქლორი, რომლებიც აუცილებელია წყალ-ელექტროლიტური და მჟავა-ტუტოვანი ბალანსის შესანარჩუნებლად.
მსოფლიოში ყოველწლიურად გასტროენტერიტის მილიარდობით შემთხვევა ფიქსირდება. განსაკუთრებით მაღალი რისკის ქვეშ არიან 5 წლამდე ასაკის ბავშვები, რადგან მათში სითხის დანაკარგი უფრო სწრაფად იწვევს გაუწყლოებას.
გამომწვევიმიზეზები
გასტროენტერიტის უმეტეს შემთხვევას იწვევს:
- ვირუსები
- ბაქტერიები
- პარაზიტები
შედარებით იშვიათი მიზეზებია:
- ქიმიური ტოქსინები
- მედიკამენტები
- საკვების ალერგია
- ეოზინოფილური გასტროენტერიტი
ვირუსულიგასტროენტერიტი
ვირუსები ბავშვებში გასტროენტერიტის ყველაზე გავრცელებული გამომწვევებია.
ნოროვირუსი
ნოროვირუსი ბავშვებში გასტროენტერიტის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზია. განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება 6-18 თვის ასაკში და ადვილად ვრცელდება ბავშვთა კოლექტივებში.
ინფექციის ძირითადი სიმპტომებია:
- ღებინება
- დიარეა
- მუცლის ტკივილი
- ცხელება
ნოროვირუსი განსაკუთრებით გადამდებია და ხშირად იწვევს დაავადების აფეთქებებს სკოლებში, საბავშვო ბაღებსა და სხვა დახურულ სივრცეებში.
როტავირუსი
როტავირუსი მძიმე დიარეის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზი იყო ჩვილებსა და მცირეწლოვან ბავშვებში, თუმცა მისი გავრცელება მნიშვნელოვნად შემცირდა ვაქცინაციის დანერგვის შემდეგ.
როტავირუსული ინფექციის დროს ხშირად ვითარდება:
- ინტენსიური დიარეა
- ღებინება
- ცხელება
- გაუწყლოება
ყველაზე ხშირად ავადდებიან 3-15 თვის ასაკის ბავშვები.
ასტროვირუსიდაადენოვირუსი
ეს ვირუსებიც ხშირად იწვევს გასტროენტერიტს ბავშვებში, თუმცა, როგორც წესი, დაავადება შედარებით მსუბუქად მიმდინარეობს.
ვირუსული გასტროენტერიტის გავრცელების ყველაზე ხშირი გზა ფეკალურ-ორალური გადაცემაა.
ეს ნიშნავს, რომ ინფიცირებული ადამიანის განავალში არსებული ვირუსი სხვადასხვა გზით ხვდება სხვა ადამიანის პირის ღრუში. ინფექცია ხშირად ვრცელდება:
- დაუბანელი ხელებით
- დაბინძურებული სათამაშოებით
- საფენებით
- საკვებით
- საერთო საყოფაცხოვრებო ნივთებით
ამიტომ, ხელების სწორად და რეგულარულად დაბანა დაავადების პრევენციის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური საშუალებაა.
ბაქტერიულიგასტროენტერიტი
გასტროენტერიტის ბაქტერიულ გამომწვევებს შორის, ყველაზე ხშირად გვხვდება:
- სალმონელა
- შიგელა
- კამპილობაქტერი
- ეშერიხია კოლი (E. coli)
- კლოსტრიდიუმ დიფიცილე
- სტაფილოკოკები
ინფიცირებისძირითადიწყაროები
ბავშვები შეიძლება დაინფიცირდნენ:
- არასაკმარისად თერმულად დამუშავებული ხორცის, ფრინველის ხორცისა და კვერცხის მიღებისას
- არაპასტერიზებული რძისა და წვენების მიღებისას
- დაბინძურებული წყლის დალევისას
- გარკვეულ ცხოველებთან კონტაქტისას
- დაბინძურებული ზღვის პროდუქტების მიღებისას
ბაქტერიული გასტროენტერიტისთვის უფრო დამახასიათებელია:
- მაღალი ცხელება
- მუცლის ძლიერი ტკივილი
- სისხლიანი დიარეა
საკვებითმოწამვლა
გაფუჭებულ ან არასათანადოდ შენახულ საკვებში ზოგიერთ ბაქტერიას შეუძლია ტოქსინების წარმოქმნა, რაც იწვევს უეცარ ღებინებასა და დიარეას. ასეთ შემთხვევებს ხშირად საკვებით მოწამვლას უწოდებენ.
პარაზიტებითგამოწვეულიგასტროენტერიტი
პარაზიტული ინფექციების ყველაზე გავრცელებული გამომწვევებია:
- ნაწლავის გიარდია
- კრიპტოსპორიდუმი
ინფექცია ძირითადად ვრცელდება:
- დაბინძურებული წყლის მეშვეობით
- ფეკალურ-ორალური გზით
პარაზიტული გასტროენტერიტისთვის დამახასიათებელია:
- ხანგრძლივი დიარეა
- პერიოდულად განმეორებადი სიმპტომები
- წონის კლება
- დაღლილობა და სისუსტე
ძირითადისიმპტომები
მიზეზის მიუხედავად, გასტროენტერიტს ყველაზე ხშირად ახასიათებს:
- დიარეა
- ღებინება
- მუცლის ტკივილი და სპაზმები
- ცხელება
- მადის დაქვეითება
- საერთო სისუსტე
ვირუსული ინფექციების დროს დიარეა, როგორც წესი, წყლიანია, ხოლო ბაქტერიული ინფექციების დროს შესაძლოა განავალში სისხლიც აღმოჩნდეს.
შესაძლოგართულებები
გასტროენტერიტის ყველაზე გავრცელებული და მნიშვნელოვანი გართულებაა გაუწყლოება.
მსუბუქი გაუწყლოების დროს ბავშვი:
- ხშირად ითხოვს წყალს
- უჩივის პირის სიმშრალეს
მძიმე გაუწყლოების დროს შეიძლება განვითარდეს:
- გამოხატული სისუსტე
- ძილიანობა
- გაღიზიანება
- მოდუნება და ნაკლები აქტიურობა
საგანგაშონიშნები ჩვილებში
ექიმთან დაუყოვნებლივ მიმართვა აუცილებელია, თუ ბავშვს აღენიშნება:
- კანის სიმშრალე
- ჩაცვენილი თვალები
- ცრემლების გარეშე ტირილი
- ლორწოვანი გარსების სიმშრალე
- შარდის შემცირებული რაოდენობა
- გამოხატული ძილიანობა
დიაგნოსტიკა
უმეტეს შემთხვევაში დიაგნოზი ბავშვის სიმპტომების, სამედიცინო ისტორიისა და ფიზიკური გასინჯვის საფუძველზე ისმება.
ექიმისთვის მნიშვნელოვანი ინფორმაციაა:
- ჰქონდა თუ არა ბავშვს კონტაქტი ინფიცირებულ ადამიანთან
- იმოგზაურა თუ არა ახლო წარსულში
- იღებდა თუ არა ანტიბიოტიკებს
- მიირთვა თუ არა საეჭვო საკვები
- ჰქონდა თუ არა კონტაქტი ცხოველებთან
მძიმე ან ხანგრძლივი შემთხვევების დროს შესაძლოა დაინიშნოს:
- განავლის ანალიზი ბაქტერიების, ვირუსების ან პარაზიტების გამოსავლენად
- სისხლის ანალიზი ინფექციისა და ელექტროლიტური დარღვევების შესაფასებლად
მკურნალობა
გასტროენტერიტის მკურნალობის უპირველესი მიზანია სითხისა და ელექტროლიტების დანაკარგის შევსება.
რეკომენდებულია:
- სითხეების ხშირი და მცირე ულუფებით მიღება
- ორალური რეჰიდრატაციის ხსნარების გამოყენება
- ძუძუთი კვების გაგრძელება ჩვილებში
- საკმარისი დასვენება
როდისარისაუცილებელიექიმთანმიმართვა?
აუცილებელია სამედიცინო შეფასება, თუ:
- ღებინება ძლიერია ან არ წყდება
- ბავშვი სითხეს ვერ იღებს
- აღინიშნება გაუწყლოების ნიშნები
- დიარეაში სისხლია
- ცხელება მაღალია
- სიმპტომები 48 საათზე მეტხანს გრძელდება
საჭიროათუარაანტიბიოტიკები?
ანტიბიოტიკები გასტროენტერიტის დროს ყოველთვის საჭირო არ არის. ვინაიდან შემთხვევათა უმრავლესობა ვირუსულია, ანტიბიოტიკები არ არის ეფექტური. მათი გამოყენება მხოლოდ კონკრეტული ბაქტერიული ინფექციების დროს და ექიმის დანიშნულებითაა რეკომენდებული.
პრევენცია
გასტროენტერიტის პრევენციის საუკეთესო საშუალებებია:
- ხელების რეგულარული და საფუძვლიანი დაბანა
- უსაფრთხო სასმელი წყლის გამოყენება
- საკვების სწორად შენახვა და მომზადება
- არაპასტერიზებული პროდუქტების თავიდან აცილება
- სათამაშოებისა და ზედაპირების სისუფთავის დაცვა
- როტავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია
ბავშვებში გასტროენტერიტი უმეტეს შემთხვევაში თავისით გაივლის, თუმცა მშობლებისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია გაუწყლოების ნიშნების ამოცნობა და დროული რეაგირება. სწორედ ადრეული შეფასება და ადეკვატური ჰიდრატაცია ამცირებს გართულებების რისკს და ხელს უწყობს ბავშვის სწრაფ გამოჯანმრთელებას.
წყარო:
https://www.health.harvard.edu/digestive-health/gastroenteritis-in-children-a-to-z
შეუკვეთეთ ყველა ანალიზი ონლაინ
