ვიტამინი D (საერთო) | ლაბორატორიული კვლევა

ზოგადი ინფორმაცია

D ვიტამინი არის ცხიმში ხსნადი სეკოსტეროიდების ჯგუფი, რომელიც პასუხისმგებელია ნაწლავში კალციუმის, მაგნიუმის და ფოსფატის შეწოვის ზრდაზე და გააჩნია სხვა მრავალი ბიოლოგიური ეფექტი. მას აქვს მნიშვნელოვანი როლი კალციუმის ჰომეოსტაზსა და მეტაბოლიზმში.

D ვიტამინი ან კალციფეროლი სინთეზირდება პროვიტამინებისგან, მზის სხივების ზემოქმედების დროს. ყველაზე მნიშვნელოვანი D ვიტამინებია – ვიტამინი D2 (ერგოკალციფეროლი) და ვიტამინი D3 (ქოლეკალციფეროლი).

ვიტამინი D2 არის D ვიტამინის მცენარეული წარმოშობის ფორმა (ერგოსტეროლი ან პროვიტამინი D2), ვიტამინი D3 კი მიიღება ცხოველური წარმოშობის საკვებიდან (განსაკუთრებით ცხიმიანი თევზი ან თევზის ზეთი), საკვები დანამატებიდან, ან სინთეზირდება კანში 7-დეჰიდროქოლესტერინიდან (პროვიტამინ D3) ულტრაიისფერი სხივების ზემოქმედებით. D ვიტამინის წარმოქმნის სიჩქარე ძირითადად დამოკიდებულია სხივების ზემოქმედების ხანგრძლივობასა და ინტენსივობაზე. მზისგან დამცავი საშუალებების გამოყენება, თუნდაც SPF15-ით, ამცირებს ამ ვიტამინის გამომუშავებას 99,9%-ით. კანში D ვიტამინის ჭარბად წარმოქმნას ხელს უშლის D ვიტამინის ფოტოსენსიტიური გარდაქმნა ტაქისტეროლად ან ლუმისტეროლად.

ვიტამინ D2-ს და ვიტამინ D3-ს არ აქვთ მნიშვნელოვანი ბიოლოგიური აქტივობა, ამიტომ საჭიროა მათი მეტაბოლიზება ჰორმონალურად აქტიურ ფორმებად. ვიტამინების გააქტიურება ხდება ორ ეტაპად, ჯერ ღვიძლში, შემდეგ კი თირკმლებში. ცხიმში ხსნადი D ვიტამინი ტრანსპორტირდება მიმოქცევაში – სპეციფიური ალფა 1 გლობულინი – D ვიტამინის გადამტანი ცილა (VDBP – ვიტამინ D შემაკავშირებელი ცილა) – კომლექსის სახით. ღვიძლში D ვიტამინი გადის პირველ ჰიდროქსილაციას, რათა წარმოქმნას 25-OH ვიტამინი D (კალციდიოლი), შეზღუდული ბიოლოგიური აქტივობის მქონე მეტაბოლიტი.

25-ჰიდროქსი ვიტამინი D, გახანგრძლივებული ნახევარგამოყოფის პერიოდით (2-3 კვირა), არის   მთავარი ცირკულირებადი რეზერვუარი და D ვიტამინის ზოგადი სტატუსის საუკეთესო მაჩვენებელი.